|
|
![]() |
![]() | |
![]() |
|
![]() | |
![]() |

![]() |
Deze tips voor clickertraining en antwoorden op veel gestelde vragen zijn geschreven door Sandra Hurkmans (KC Delft), op basis van delen van het boek "Een hond en een Dolfijn" van Karen Pryor. Herman Peet (Hondenadviesbureau Kwispel) schreef de antwoorden op de laatste twee vragen. Sandra en Herman gaven hun toestemming om dit artikel hier te plaatsen, waarvoor onze hartelijke dank ! |

Clickertips
Bij deze manier van trainen hoeft u het voedsel niet in de hand te hebben om de hond te lokken of te verleiden. Wat uw huisdier doet op het moment dat hij het brokje krijgt, is niet belangrijk. Uw hond zal onthouden wat hij deed toen hij de klik hoorde. Nadat u hebt geklikt, grijpt u naar het brokje en geeft u het aan de hond. Omdat het om het moment van de klik gaat, niet om wat erna gebeurt, betekent klik tegelijk 'einde oefening'. Na het geven van de beloning kunt u direct verder met de training. De klik is een soort akoestische pijl: het signaal dringt als het ware rechtstreeks in het zenuwstelsel van de hond door met de mededeling: "wat je lichaam nu op dit moment doet, heeft je iets opgeleverd". Gebruik het dus op de momenten dat het telt. Als u bijvoorbeeld de hond wilt leren springen, klik dan niet voordat hij springt. Klik ook niet nadat hij de sprong heeft beëindigd. Klik niet als u denkt dat hij gaat springen. Klik terwijl de hond in de lucht is. Als de hond eenmaal heeft geleerd de sprong te maken, kunt u de landing verbeteren, bijvoorbeeld door op het moment van een juiste landing te klikken. Weersta de neiging om meerdere keren te klikken - kliklik kliklik - voor uitzonderlijk goed gedrag. De timing van de klik is cruciaal; het is het moment dat u klikt dat het dier exact laat weten wat u aanstond. Als u meerdere keren achter elkaar klikt, kan het dier niet onderscheiden welke klik nu precies de boodschap overbrengt, en het gedrag zal niet verbeteren. Bovendien kan het zijn dat uw huisdier alleen nog maar voor meervoudige klikken gaat werken. Natuurlijk werkt het, in ieder geval in het begin. Als u in het verleden problemen had met dergelijke dingen, kan deze nieuwe reactie misschien versterkend (belonend) werken voor uzelf, dus zult u in de verleiding komen het steeds weer te proberen. Maar kijk uit! Als u doorgaat met het roepen van de hond met de clicker of met klikken om de hond af te leiden van andere interessante zaken, verliest u de kracht van de clicker als een stukje informatie voor uw hond. Bedenk u altijd: "wat ben ik nu aan het versterken?". Als de hond aarzelt of achterblijft en u klikt om hem aan te moedigen, versterkt u juist het aarzelen of achterblijven. Klik alleen voor het gedrag dat u wilt hebben. Hier volgen een paar regels van gezond verstand over voedselbeloningen. Begin uw training altijd als het dier hongerig is. Veel hondeneigenaren houden een trainingssessie vlak voor het ontbijt of het avondeten van de hond. Laat het eten niet de hele dag staan, maar voer het dier op gezette tijden. Laat uw beloning onderdeel zijn van zijn dagelijkse voeding. Als u veel beloont, geef hem dan gewoon minder eten. Gebruik in het begin, terwijl u en uw huisdier dit nieuwe spel leren, een zeer gewild, lekker ruikend voedsel en niet de saaie alledaagse brokjes. En gebruik hele kleine, direct weg te slikken voertjes. Hou het trainen leuk. Meng er altijd een paar eenvoudige taakjes tussendoor als u aan iets moeilijks werkt. Begin uw trainingen niet altijd met oude, makkelijke dingen en eindig niet steeds met de nieuwe moeilijke - dat is een goede manier om uw huisdier te leren dat trainen iets vreselijks is, waar hij zo snel mogelijk vanaf wil zijn. Eindig altijd met iets eenvoudigs en leuks, iets waarbij het huisdier ervan op aan kan dat het beloond gaat worden. Begin, in plaats daarvan, met het klikken en belonen voor iedere tweede reactie. Voor een verdere afbouw van het aantal beloningen kunt u daarna overgaan op 'variabele beloning'. U beloont dan gemiddeld om de zoveel reacties, waarbij u het gemiddelde heel langzaam opvoert. Wees daarbij zo onvoorspelbaar mogelijk. Als u dit doet, zal uw huisdier het gedrag niet vergeten: het gedrag zal met deze rustige afbouw van het aantal versterkingen zelfs betrouwbaarder worden. Het klinkt tegenstrijdig, maar het is een van de belangrijkste dingen om te leren in clicker-training. Waarschijnlijk moet u het eerst zelf uitproberen, en misschien met meerdere gedragingen, voordat u deze nieuwe manier vertrouwt. Train in korte stukjes. In drie korte sessies van ieder vijf minuten bereikt u meer dan in drie sessies van een halfuur waarbij u en uw huisdier allebei vermoeid raken. U hoeft bij deze training niet steeds te herhalen om het 'erin te krijgen'. Ervaren correctie-stijl-trainers zijn vaak zeer verbaasd dat gedrag getraind door 'shaping' en versterking niet vervalt. Met uw clicker kunt u communiceren met uw huisdier. Het dier zal onthouden wat u succesvol hebt overgebracht, en zal het graag nog een keer doen, zelfs als er dagen, weken of maanden tussen sessies zitten. In de traditionele training eisen we vaak gelijk de hele, of grote stappen van, een gedraging, en na een eerste positieve aanleerfase corrigeren we iedere afwijking van dat gedrag, totdat het dier de gedraging voor langere tijd kan uitvoeren zonder correcties. Shaping van gedrag door middel van versterking werkt anders. We bouwen het gedrag op in kleine stapjes. Het dier ontdekt hoe hij versterkt kan worden, bij iedere nieuwe stap. Dat vereist meer denkwerk en creativiteit van de trainer, maar de mate van voortgang kan spectaculair zijn. Toch kan het leerproces opeens stagneren, waarbij het lijkt of het dier tijdelijk helemaal geen verbeteringen maakt. Blijf volhouden: meestal komt na een stagnatie opeens een enorme sprong voorwaarts. Het helpt om iedere trainingssessie met een kleine herhaling te beginnen. Soms maken veranderingen in omstandigheden het moeilijker voor het dier, moeilijker dan wij vaak denken. Neem bijvoorbeeld een hond die prachtig volgt of perfect komt in je huis, tuin of op de hondenschool, maar zich in een nieuwe omgeving niets van die woorden aantrekt. Ga niet schelden! Ga in plaats daarvan doen alsof u dit nog nooit getraind hebt, en ga terug naar het eerste dat u de hond hebt geleerd met de clicker, zelfs als dit 'komen vanaf 1 meter voor een klik en een stukje kip' was. Vervolg dan door de steeds moeilijker wordende stappen van deze taak, precies zoals u die in het begin hebt gevormd, maar nu in nieuwe omstandigheden. Deze snelle herhaling van het shapingproces is vaak alles wat u nodig hebt om de gedragingen ook in de nieuwe omgeving te verkrijgen. Er kan één sessie nodig zijn, of meerdere, maar het zal zeker veel sneller gaan dan de eerste keer. Zorg ervoor dat u een jackpot van heerlijke brokjes geeft als het lukt! We kunnen soms aan de hand van zijn houding zien hoe de hond zich voelt ten aanzien van bepaalde dingen (we zien het soms ook verkeerd). Maar waarom hij zich zo voelt, of waarom hij zich zo gedraagt, blijft hooguit gokken. Als de hond niet doet wat u van hem verwacht, zijn er altijd mensen die onmiddellijk precies menen de reden te kunnen aanwijzen. De hond is 'gestresst'. De hond is 'te dominant'. Hij 'wil u terugpakken'. Enz. Daarna vertellen ze hoe deze door hen verzonnen oorzaak kan worden opgelost, veelal door te straffen. Niet luisteren! Als een gedraging die uw hond kent plotseling terugvalt, besteed dan niet te veel tijd aan het u afvragen waarom. U komt misschien nooit achter de oorzaak. Misschien dacht de hond dat de regels alleen werken als u witte schoenen draagt, en draagt u nieuwe paarse sportschoenen. Gewoon even terug naar af: herhaal het shapingproces, en versterk makkelijkere stappen, totdat de gedraging weer tevoorschijn komt. Het is altijd verleidelijk om, als we een prachtige gedraging krijgen, te proberen om het nogmaals te krijgen en nog een keer, totdat het dier een fout maakt en de gedraging uit elkaar valt. Leer om te stoppen met iets goeds. Laat succes achter in het hoofd van het dier. Als u geen vooruitgang boekt en u wilt stoppen met trainen, doe dan iets gemakkelijks voordat u stopt, iets waarvan u weet dat u de hond ervoor kunt klikken. Als u gefrustreerd raakt of kwaad wordt, stop dan meteen. U moet niet trainen als u boos bent. Neem even pauze en probeer het later opnieuw. Een kopje thee of koffie kan het belangrijkste werktuig bij versterkingstraining zijn. Ga even rustig zitten en denk na over wat er mis ging en hoe u ervoor kunt zorgen dat de hond het de volgende keer wel goed doet. Laat de hond niet zien dat u boos bent: het leert de hond alleen maar dat u onvoorspelbaar bent. Veelgestelde vragen
Probeer niet gelijk een bestaand probleem op te lossen. Kies liever iets waaraan u en uw hond beide plezier kunnen beleven, zonder druk dat 'het moet lukken'. Bijvoorbeeld een eenvoudig kunstje, zoals een rondje draaien, een poot geven, iets met de neus aanraken. Gebruik dat als eerste oefengedrag. De hond weet nu nog niet dat de klik iets heel leuks betekent. Dat moet hij nog leren. Bovendien associëren sommige honden alles wat nieuw is, misschien niet onverstandig, met de dierenarts. Maakt u zich niet druk over die angst. Die gaat meestal snel voorbij als u de klik steeds direct door iets leuks laat volgen. U kunt het geluid ook wat verzwakken door de clicker in uw broekzak of in een dichte hand achter uw rug te houden bij het klikken. De clicker klinkt ook zachter als u een of meer stukjes pleister over het putje in het metaal plakt. Klik nu één keer als u zijn voer neerzet, vlak voordat u hem iets extra lekkers toegooit, voordat u hem een speciaal speeltje geeft, wanneer u de hond naar buiten laat, of met hem gaat wandelen. Gebruik iedere voor de hond prettige gebeurtenis aan om de clicker te gebruiken, om hem te laten weten dat zometeen 'iets goeds' gaat gebeuren, op ieder moment van de dag. Hoeveel keer zou de hond de klik moeten horen, denkt u, voordat hij besluit dat een klik helemaal niet eng is, maar juist goed nieuws voorspelt? Veel mensen denken dat hun hond niet werkt voor voedsel. Dat kan een aantal oorzaken hebben. Allereerst zal een hond niet veel zin hebben om voor voedsel te werken als hij net gegeten heeft, en al helemaal niet als hij dan weer zijn gewone brokjes als beloning krijgt. Vlak voor etenstijd zou de reactie van de hond al heel anders kunnen zijn. En vaak is het nodig om heel lekkere voertjes te gebruiken - niet wat u als baas wel lekker voor hem lijkt, maar wat de hond zelf duidelijk heel erg lekker vindt! Kaas, gekookte kip en lever vinden de meeste honden toch echt niet te versmaden! Sommige honden zijn ook helemaal niet gewend om voor voertjes te werken. Dan duurt het soms even voordat het kwartje valt, maar uiteindelijk gebeurt dat toch. Sommige honden zijn regelrecht argwanend ten aanzien van voedselbeloningen, misschien door nare ervaringen in het verleden. Als u zo'n hond hebt, doet u dan rustig aan. Begin niet gelijk een gedrag aan te leren, maar leer hem dat tussendoor eens een lekker iets krijgen geen vervelende gevolgen heeft. Gewoon klik en brokje, klik en brokje, een paar keer per dag, niet voor een specifiek gedrag, niet op vaste tijden. Ook zou u bij zijn voerbak kunnen gaan staan en de brokjes na iedere klik daarin gooien. Zelfs als de hond zeer argwanend is, zal hij het voedsel erin horen vallen. Als de hond eenmaal heeft besloten dat u geen snode plannen tegen hem smeedt, zal hij het voedsel eten. En als hij eenmaal een paar manieren ontdekt om u aan het klikken en belonen te krijgen, zal de hond er nog gekker op worden! Gewoon proberen. Tenslotte is voer niet de enige mogelijke beloning, al is het door de snelheid waarmee u na de beloning weer verder kunt trainen heel erg nuttig. Observeer uw hond en ontdek wat hij leuk vindt, en wat hij geweldig vindt. Probeer daar een beloning van te maken. Zie ook punt drie. Scheid de honden in eerste instantie - werk met één hond tegelijk en zet de andere buiten, in een andere kamer, in de keuken, in hun kamerkennel, of leg ze ergens vast. Natuurlijk horen ze de clicker. Ze krijgen alleen geen lekkers, dus raken ze niet in de war - al zullen ze wel nog meer naar hun beurt gaan verlangen! Met iets ervarener honden kunt u wel samen trainen, al blijft het voor sommige oefeningen beter om ze gescheiden te trainen. Ja, natuurlijk. U kunt tegelijk werken aan komen, zit, volgen, en nog een paar kunstjes. Veranderen is leuk. Als u aan een andere oefening wilt werken, onderbreekt u uw trainingsessie even met een spelletje met de hond, of zelfs alleen maar door naar een andere kamer in huis te gaan of door een andere houding aan te nemen (staan in plaats van zitten). Binnen de kortste keren heeft de hond zelfs dat niet nodig om te weten dat er nu weer iets anders van hem verwacht wordt. Wat u echter NIET moet doen, is het werken aan meer dan één detail van een gedraging, in een enkele versterking. Als u, bijvoorbeeld, werkt aan 'draf met staart hoog' (handig voor shows) klik of weerhoud klikken dan voor dat gedrag. Ga niet opeens de hond klikken onthouden voor achterblijven. 'Niet achterblijven' is een aparte taak. Werk daar apart aan, in een andere sessie. Zeker kunt u clickers in de klas gebruiken. Veel moderne trainers doen dat al. De meeste honden horen beter dan wij. Ze weten waar hun eigenaar is, wie hun brokje heeft, en waar het geluid vandaan komt. Zelfs een pup weet binnen drie keer klikken, 'dat is mijn klik'. Als het idee u toch niet aanstaat, kies dan een kort woord - 'ja', of 'goed' of 'braaf' - en laat mensen de clicker thuis gebruiken, en hun 'magische woord' buiten of in de klas. Een woord is echter lang niet zo uniek en uitgesproken als de klik, en is dus niet zo handig voor het aanleren van nieuw gedrag, maar het voldoet om reeds geleerd gedrag in stand te houden. Sommige mensen gebruiken ook een speciale aanraking - een klopje op zijn kop, of rug, bijvoorbeeld - als vervanger van de klik: heel handig in de showring, iets lastiger vanaf een afstandje. Het gebruik van de clicker in een klas is vergelijkbaar met een wedstrijd volleybal met meerdere velden naast elkaar waar allemaal gespeeld wordt: op de fluitjes op de nabijgelegen velden reageren de deelnemers al gauw niet meer, en anders is de verwarring van heel korte duur. Als u een fout maakt, lach en aai je hond dan. Soms klikt u te snel of te laat, of voor het verkeerde, of u laat een prachtkans voor versterking liggen. Dat gebeurt ons allemaal wel eens. Op den duur kunt u genoeg klikken op het juiste moment om toch naar de hond te communiceren wat u precies wilt. Fouten bij straffen kan allerlei schade aan het leerproces opleveren. Een paar foute versterkingen zijn echter onschuldig. Clickertraining is creatief, interactief en cumulatief: het systeem vergeeft veel. Niet klikken. Dat is alles. Ga niet 'foei' schreeuwen, aan de riem rukken, of de hond in de juiste positie duwen. Wel is het verstandig te voorkomen dat de hond op dat moment elders wordt beloond, bijvoorbeeld door ergens te snuffelen of met een andere hond te spelen. Het toevoegen van straf, correcties of dwang aan dit systeem helpt het dier niet begrijpen wat hij moet doen en hij zal er minder door durven experimenteren, wat juist zo van belang is in het leerproces. Het maakt het dier ook niet betrouwbaarder. Wel maakt het de hond minder geïnteresseerd in leren. Als de hond de gedraging geleerd heeft. Commando's geven voordat de hond weet wat het gedrag is, heeft geen enkele zin. Eerst leert de hond dat zitten een klik en wat brokjes oplevert. Als hij dit vaak en correct doet, en u precies kunt voorspellen wanneer hij het doet, kunt u het commando 'zit' toevoegen. Na een flink aantal herhalingen waarbij de hond 'zit' met het gaan zitten gaat associëren, leert u de hond dat zitten uitsluitend een klik en lekkers oplevert als u 'zit' gezegd hebt. Uiteindelijk zal de hond - tijdens de training althans - alleen gaan zitten als u het seintje hebt gegeven. Dan hebt u het signaal nog niet onder die omstandigheden geconditioneerd. Hier volgt een veelvoorkomende gebeurtenis. Een hond komt goed wanneer hij thuis geroepen wordt, maar in het park met konijntjes is hij opeens doof. Dit betekent niet dat hij ongehoorzaam is, het betekent slechts dat de trainer nog niet vaak genoeg 'hierkomen' versterkt heeft in deze nieuwe omstandigheden. Eerst zult u (in het begin aangelijnd, stap voor stap) 'komen in een vreemde omgeving', 'komen van ver' en 'komen, zelfs als er konijntjes zijn' moeten trainen. Dit kunt u, sneller en zekerder, bereiken door het stap voor stap te vormen, dan met kwaad worden of te straffen voor niet reageren. Deze aanpak werkt zeker bij 'hierkomen' absoluut averechts! Dit is een populaire vraag. De klik en de brokjes zijn voor het aanleren van een nieuwe gedraging of voor het leren de gedraging te doen in moeilijkere omstandigheden. Is het gedrag aangeleerd, dan kunt u de beloning langzaam afbouwen en hoeft u niet meer op een regelmatige basis te belonen voor dat gedrag. De clicker is een uitstekend werktuig om de hond in gehoorzaamheid uit te leggen wat de bedoeling is, van perfect volgwerk tot vergevorderde oefeningen zoals sorteren of vooruitsturen naar een bepaald voorwerp. Over de hele wereld pionieren slimme trainers in de ontwikkeling van manieren om traditionele oefeningen te 'shapen' met versterking in plaats van correctie. Een aantal boeken en video's zijn in ontwikkeling. Steeds meer trainers gebruiken clicker-training voor allerlei soorten honden, van gewone huishond tot multi-inzetbare politiehond. Zoals gezegd, de clicker en lekkers zijn een werktuig om iets aan te leren. Als u eenmaal in de ring staat, moet het gedrag al geleerd zijn. Tegen die tijd hebt u al een verbale vervanging voor de klik aangeleerd en aaien en prijzen voor het brokje; dus hebt u die twee in de ring niet nodig. Doe het niet! In ieder geval niet totdat u beide ervaring hebt in het nieuwe systeem. Deze overstap van traditioneel trainen naar clicker-trainen wordt ook wel de 'crossover' genoemd. Crossover-honden èn -trainers moeten heel veel afleren, maar ook aanleren. Begin dan ook niet met het werken aan gedrag dat de hond al kent. Begin met kunstjes of met een nieuwe oefening. Vergevingsgezind: Met elke trainingsmethode maak je fouten. Met de clicker een fout maken is niet zo'n ramp, u doet er hooguit wat langer over voordat u bent waar u wilt zijn. De hond wordt niet beschadigd als u een fout maakt, hij loopt er geen trauma mee op en hij zal ook niet agressief worden door verkeerd gedoseerde pijnprikkels. Goede relatie tussen baas en hond: Met de clicker-methode loopt vrijwel elke hond te kwispelen bij alles wat er gebeurt. De hond heeft alle aandacht voor de baas en de baas heeft alle aandacht voor de hond. Er ontstaat zo een erg goede relatie tussen baas en hond. Die relatie is gebaseerd op een vertrouwen dat nooit geschonden wordt. Dit is iets waar je bij de traditionele methode alleen maar van kan dromen... Creativiteit: Omdat u gaat letten op gedrag dat versterkt kan worden, kunt u verwachten dat de hond creatief wordt. Als u eenmaal als clicker-trainer bezig bent, en u ziet dat uw hond zijn riem in zijn bek neemt, gaat u denken: "dat kan ik gebruiken! Ik zou hem nu "breng je riem", "pak vast", "laat los" of "geef" kunnen leren, of ik zou hem kunnen leren om iets te trekken waar een touw aan vast zit". Als uw hond blaft, krijgt u vanzelf ideeën over hoe u dit op commando zou kunnen laten doen, en u kunt nog verder gaan door de hond te leren tellen of vragen te beantwoorden door blaffen. Omdat de clicker-getrainde hond nooit gestraft wordt omdat hij een keer niet begrijpt wat de trainer bedoelt, leert hij allerlei gedrag aan te bieden in de hoop dat er wel een keer iets beloond zal worden. Deze creativiteit van de hond maakt het trainen na een tijdje steeds makkelijker, omdat u als trainer steeds meer kansen krijgt om de hond te belonen en nieuw gedrag aan te leren. Geen fysieke krachtmeting: Bij de klassieke methode zult u bij sommige honden als baas letterlijk stevig in uw schoenen moeten staan omdat u al uw kracht nodig hebt om de hond in toom te houden. Bij de clicker-methode is dit echt verleden tijd, als de hond op u let (en dat doet hij al snel, want u hebt immers een geweldige beloning in petto waar hij graag voor wil werken), heeft hij er geen behoefte aan om ergens anders heen te willen. Met de clicker-training kan een kind dus een grote hond trainen. En ook als u in een rolstoel zit, kunt u een hond trainen. Veel dingen kunt u lekker binnenshuis aanleren als het buiten donker, nat en guur is. En u hebt natuurlijk in de huiskamer geen halsband en riem nodig. Waar voordelen zijn moet je ook nadelen kunnen bedenken. Het kostte wat moeite om nadelen te vinden, maar hier zijn ze: Gehoorzaamheid afdwingen: Als eigenaar kunt u de hond niet meer dwingen om iets te doen. Met de klassieke methode hebben de eigenaren de indruk dat dit wel kan. Maar: ook bij de klassieke methode kan een hond besluiten niet te doen wat de baas hem opdraagt. Op het moment dat de riem los gaat en de hond vrij loopt, kan hij doen en laten wat hij wil. De clickermethode is hier eigenlijk in het voordeel omdat de hond, als hij besluit iets te doen, het doet omdat het leuk is en beloond wordt. En daardoor neemt de kans toe dat het gedrag herhaald zal worden. Als een hond soms niet direct luistert, betekent dat eigenlijk gewoon dat de training nog niet "klaar" is, en moet u nog even doorgaan met het gedrag te vervolmaken. Instelling baas: Dit is het moeilijkste punt. Clickertrainen vraagt een andere instelling van de eigenaar dan de traditionele training. U moet op zoek gaan naar gelegenheden om de hond te belonen, en desnoods "maakt" u de omstandigheden waarin het gewenste gedrag vertoond zal worden. Boos worden als de hond niet direct doet wat u wilt, werkt contra-productief. Wij zijn bijna allemaal groot geworden met straf en sancties voor ongehoorzaamheid. Bij clickertraining bestaat de enige straf uit het niet geven van een beloning voor niet gewenst gedrag. |
Het streven van de clicker-trainer:
Gezag zonder overheersing
Liefde zonder onderwerping
Respect zonder angst
|
Wilt u meer weten over clickertraining? Op deze website vindt u meer informatie op de pagina Cursussen, in het artikel Clickertraining: hondvriendelijk en effectief en in het artikel Colin, een verhaal over een angstige hond en clickertraining. In onze internet-winkel kunt u diverse boekjes (incl. clicker) over clickertraining kopen. |

![]() |
Naar 't HOS Hoofdmenu ! |
